Księgowemu za niewłaściwe wykonywanie obowiązków w zakresie rachunkowości grozi nawet kara pozbawienia wolności

Anna Patoleta        29 lipca 2016        Komentarze (0)

Często odnoszę wrażenie, że tak przedsiębiorcy jak i księgowi prowadzący dla nich księgowość, nie do końca zdają sobie sprawę z zakresu odpowiedzialności tych drugich za niewłaściwe wykonanie obowiązków związanych z rachunkowością lub podatkami. Księgowy za ewentualne nieprawidłowości może ponosić odpowiedzialność karną na podstawie ustawy o rachunkowości, odpowiedzialność karną skarbową, cywilną lub pracowniczą.

Z uwagi na obszerność tematu, w dzisiejszym wpisie będzie kilka słów o tym, czy i za co księgowy może ponosić odpowiedzialność na gruncie ustawy o rachunkowości.

Kwestią niepodlegającą dyskusji jest to, że za wykonywanie w danej jednostce obowiązków w zakresie rachunkowości odpowiedzialny jest jej kierownik. W przypadku spółek kapitałowych kierownikiem jednostki jest jej zarząd. Jeśli zarząd jest kolegialny, a nie została wskazana osoba odpowiedzialna, odpowiedzialność ponoszą wszyscy członkowie tego organu.

Prowadzenie księgowości danej jednostki może zostać powierzone innej osobie. W praktyce, przeważnie to księgowi, a nie członkowie zarządu prowadzą księgi. Prowadzenie księgowości może zostać powierzone np. zatrudnionemu w danej jednostce księgowemu lub podmiotowi prowadzącemu działalność gospodarczą w zakresie usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych, czyli oględnie mówić zewnętrznemu biuru rachunkowemu.

W świetle ustawy o rachunkowości odpowiedzialność za wykonywanie obowiązków w zakresie rachunkowości może zostać nałożona na księgowego lub biuro rachunkowe, jeśli wyrażą na to zgodę, a przyjęcie przez nich odpowiedzialności zostanie stwierdzone w formie pisemnej.

Często spotykam się z przekonaniem członków zarządu spółek, że skoro księgowy zatrudniony w spółce lub jeszcze lepiej – zewnętrzne profesjonalne biuro rachunkowe, przyjęło odpowiedzialność za wykonywanie obowiązków w zakresie rachunkowości, to zarząd automatycznie zostaje zwolniony od odpowiedzialności z tego tytułu. Nic bardziej mylnego.

Kierownik jednostki ponosi odpowiedzialność za wykonywanie obowiązków w zakresie rachunkowości także wtedy, gdy określone obowiązki w zakresie rachunkowości – z wyłączeniem odpowiedzialności za przeprowadzenie inwentaryzacji w formie spisu z natury – zostaną powierzone księgowemu lub biuru rachunkowemu. Zmienia się tylko podstawa odpowiedzialności –  w takim przypadku kierownik ponosi odpowiedzialność z tytułu nadzoru nad księgowym.

Wróćmy jednak do odpowiedzialności księgowego. Na gruncie ustawy o rachunkowości księgowy może ponosić odpowiedzialność karną za:

  • Nieprowadzenia ksiąg rachunkowych, prowadzenia ich wbrew przepisom ustawy lub podawania w tych księgach nierzetelnych danych;
  • Niesporządzenia sprawozdania finansowego, sporządzenia go niezgodnie z przepisami ustawy lub zawarcie w sprawozdaniu nierzetelnych danych.

Przestępstwa te podlegają karze grzywny lub karze pozbawienia wolności do lat 2, albo obu tym karom łącznie.

Karę grzywny wymierza się w stawkach dziennych. Najniższa liczba stawek wynosi 10, zaś najwyższa 540. Stawka dzienna nie może być niższa od 10 złotych, ani też przekraczać 2000 złotych. W konsekwencji najniższa grzywna może wynosić 100 zł, a najwyższa teoretycznie 1.080.000 zł.

Z moich obserwacji wynika, że kwestią budzącą sporo kontrowersji wśród przedsiębiorców i księgowych, jest zmiana księgowego w ciągu roku obrotowego i powierzenie prowadzenia ksiąg rachunkowych jednostki innej osobie. W takiej sytuacji zainteresowani powinni ustalić zakres odpowiedzialności nowego księgowego, tj. czy będzie on ponosił odpowiedzialność za księgi od daty podjęcia obowiązków, czy też również za okres wykonywania obowiązków przez poprzedniego księgowego. 

Jest to istotne z tego względu, że sprawozdanie finansowe jednostki podpisuje osoba, której powierzono prowadzenie ksiąg rachunkowych – czyli księgowy i kierownik jednostki. Podpisanie przez te osoby sprawozdania finansowego jednostki, jest właściwie równoznaczne ze stwierdzeniem ponoszenia przez nie odpowiedzialności za dane zawarte w sprawozdaniu.  

Dlatego księgowy, któremu w trakcie roku obrotowego powierzono kontynuowanie prowadzenia ksiąg rachunkowych, może:

  • Podpisać sprawozdanie finansowe, dołączając jednocześnie odpowiednie zastrzeżenie, dotyczące braku odpowiedzialności za część danych ujętych w księgach przez poprzedniego księgowego;
  • Odmówić podpisania sprawozdania finansowego, składając pisemne uzasadnienie do tego sprawozdania.

Zdarzają się również przypadki, w których księgowy jest jednocześnie kierownikiem jednostki. W takiej sytuacji księgowy będący jednocześnie członkiem zarządu, ponosi odpowiedzialność za prowadzenie rachunkowości tak jak kierownik jednostki.

{ 0 komentarze… dodaj teraz swój }

Dodaj komentarz

Poprzedni wpis:

Następny wpis: