Decyzja określająca zobowiązanie podatkowe, a właściwy czas na złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości przez członka zarządu

Anna Patoleta        21 maja 2017        Komentarze (0)

 

We wcześniejszych wpisach pisałam już o podatkowej odpowiedzialności osób trzecich, a konkretnie o odpowiedzialności członków zarządu spółek kapitałowych za zaległości podatkowe tych spółek. Jedną z okoliczności umożliwiających uwolnienie się przez członka zarządu od ponoszenia tej odpowiedzialności, jest wykazanie, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub w tym czasie zostało otwarte postępowanie restrukturyzacyjne albo zatwierdzono układ w postępowaniu o zatwierdzenie układu, bądź niezgłoszenie wniosku nastąpiło bez jego winy.

W kontekście tej przesłanki egzoneracyjnej pojawia się pytanie o odpowiedzialność związaną z podatkami, w których zobowiązanie podatkowe powstaje z mocy prawa, jak np. w przypadku podatku VAT czy akcyzowym, gdzie podatnik samodzielnie oblicza i wpłaca podatek, nie czekając na decyzję organu podatkowego. Mianowicie, chodzi o ustalenie właściwego czasu na złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości, w przypadku gdy dopiero w wyniku wydania decyzji określającej zaległość podatkową spółki okazuje się, że spółka jest w złej sytuacji finansowej. Natomiast w czasie pełnienia funkcji członka zarządu, kiedy powstało zobowiązanie podatkowe i zostało wykonane, jednakże w niższej wysokości niż wynikającej z później wydanej decyzji określającej, sytuacja spółki nie uzasadniała zgłoszenia takiego wniosku.

W tym względzie istotna jest uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 sierpnia 2009 r, sygn. akt: II FPS 3/09, wydana w wyniku pytania zwykłego składu NSA. Pytanie było następujące:

„Czy członek zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, o którym mowa w art. 116 § 1 ordynacji podatkowej może skutecznie uwolnić się od odpowiedzialności za zaległość podatkową powstałą w okresie pełnienia przez niego tej funkcji, jeżeli w okresie tym nie było podstaw do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości lub wszczęcia postępowania układowego, a podstawy te powstały dopiero po wydaniu decyzji określającej tę zaległość podatkową i po zakończeniu pełnienia funkcji członka zarządu?”

Skład siedmiu sędziów NSA wskazał, że:

„Członek zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, o którym mowa w art. 116 § 1 ordynacji podatkowej może również po zakończeniu pełnienia tej funkcji, uwolnić się od odpowiedzialności za zaległości podatkowe powstałe w tym czasie, jeżeli wykaże w postępowaniu podatkowym, że w okresie pełnienia przez niego funkcji członka zarządu nie było podstaw do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości lub postępowania zapobiegającego upadłości.”

Naczelny Sąd Administracyjny odnosząc się do właściwego czasu na zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości, wskazał że jest to przesłanka obiektywna. W przypadku zobowiązań podatkowych powstających z mocy prawa, spółka była zobowiązana do zapłaty podatku należnego w terminach wynikających z przepisów prawa. Niewypełnienie tych obowiązków w terminie i we właściwej wysokości uzasadnia wydanie przez organ decyzji określającej. NSA zauważył, że nie zmienia to jednak faktu, że zobowiązanie istniało wcześniej i powinno zostać wykonane w terminach wynikających z przepisów.

Takie stanowisko NSA oznacza, że członkowie zarządu powinien brać pod uwagę podatkowe ryzyko wszystkich operacji gospodarczych, nawet tych które aktualnie nie budzą wątpliwości organów podatkowych. W przyszłości może bowiem okazać się, że organ podatkowy zakwestionuje rozliczenie podatkowe spółki i określi zaległość podatkową w znacznie wyższej wysokości, niż kwota podatku faktycznie zapłacona. Mając na uwadze, że zobowiązanie podatkowe powstaje z mocy prawa, niezależnie od decyzji określającej, musiałoby to oznaczać, że członek zarządu powinien kalkulować przyszłe ryzyko podatkowe, mogące wynikać z decyzji określającej.

Takie stanowisko wydaje się jednak daleko idące. W szczególności nie uwzględnia ono domniemania prawdziwości deklaracji podatkowej. Bowiem podatek wykazany w deklaracji jest podatkiem należnym do zapłaty, o ile organ podatkowy nie określi wysokości zobowiązania podatkowego w innej wysokości. To domniemanie prawdziwości może obalić organ, wydając i doręczając podatnikowi decyzję podatkową. Powyższe rodzi konieczność przyjęcia, że zobowiązanie podatkowe, w tej wyższej wysokości wynikającej z decyzji, powstało już wcześniej. Niezależnie od tego, podatnik może, do czasu otrzymania decyzji, uważać że zobowiązanie podatkowe miało wysokość wynikającą z deklaracji podatkowej.

Dlatego, do czasu doręczenia ewentualnej decyzji określającej, trudno przyjąć, aby członek zarządu oceniając czy zaistniał właściwy czas do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości, brał pod uwagę zobowiązanie podatkowe, w wysokości, w której w tej decyzji może zostać określone. Nawet jeśli takie stanowisko zostałoby odrzucone w toku postępowania podatkowego, w oparciu o domniemane prawdziwości deklaracji, można powołać się na brak winy w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości przed doręczeniem decyzji określającej.

W razie postępowania dotyczącego odpowiedzialności podatkowej członka zarządu, warto podnosić, że w przypadku spółki kapitałowej, która nie ma problemów z płynnością finansową (za wyjątkiem podatku określonego w decyzji), termin na złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości, co wyłącza odpowiedzialność podatkową członka zarządu, nie powinien zacząć biec wcześniej niż od doręczenia decyzji, która podważa wyliczenia zobowiązania podatkowego zawartego w deklaracji podatkowej.

 

{ 0 komentarze… dodaj teraz swój }

Dodaj komentarz

Poprzedni wpis:

Następny wpis: