Czy jeśli spółka nie ma organów, można doręczyć jej decyzję dotyczącą zobowiązania podatkowego, m.in. od doręczenia której, zależy możliwość uruchomienia odpowiedzialności zarządu za zobowiązania podatkowe spółki?

Anna Patoleta        20 września 2015        Komentarze (0)

Często spotykam się z pytaniem, czy jeśli spółka (przyjmijmy) z o.o. nie będzie miała zarządu, np. zostanie on odwołany lub jego członkowie zrezygnują, to organy podatkowe będą mogły uruchomić podatkową odpowiedzialność osób trzecich tj. zarządu? Pytanie to formułowane jest w związku z przesłanką konieczności doręczenia podatnikowi decyzji dotyczącej jego zobowiązania podatkowego.

Tytułem krótkiego przypomnienia, za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji, spółki akcyjnej lub spółki akcyjnej w organizacji odpowiadają członkowie jej zarządu. Członkowie zarządu odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna oraz ziszczą się dodatkowe przesłanki określone w ustawie.

O odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej organ podatkowy orzeka w drodze decyzji. Natomiast, postępowanie w sprawie odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej nie może zostać wszczęte m.in. przed:

1) upływem terminu płatności ustalonego zobowiązania;

2) dniem doręczenia decyzji:

a) określającej wysokość zobowiązania podatkowego,

b) o odpowiedzialności podatkowej płatnika lub inkasenta,

c) w sprawie zwrotu zaliczki naliczonego podatku od towarów i usług,

d) określającej wysokość należnych odsetek za zwłokę;

Czyli jak skutecznie doręczyć decyzję dotyczącą zobowiązania podatkowego spółce nieposiadającej organów?

Pytanie jest zasadne i bardzo istotne, bowiem nierzadko zdarza się, że organy podatkowe dochodzące zaległości podatkowych, mają do czynienia ze spółkami, w których nie działają żadne organy.

Otóż zgodnie z art. 154 § 1 Ordynacji podatkowej, pisma skierowane do osób prawnych oraz jednostek organizacyjnych niemających osobowości prawnej, które nie mają organów, doręcza się kuratorowi wyznaczonemu przez sąd.

Niezależnie od powyższego, po myśli art. 138 § 3 Ordynacji podatkowej, jeżeli osoba prawna lub jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej nie może prowadzić swoich spraw wskutek braku powołanych do tego organów, organ podatkowy składa do sądu wniosek o ustanowienie kuratora.

Zarówno w orzecznictwie jak i w doktrynie wskazuje się, że w przypadku gdy organ podatkowy ma zamiar doręczyć pismo spółce, która nie ma organów, i w związku z tym nie może prowadzić swoich spraw, to organ podatkowy powinien uprzednio wystąpić na podstawie art. 138 § 3 Ordynacji podatkowej do sądu z wnioskiem o ustanowienie kuratora.

Doręczenie spółce określonego pisma może skutkować koniecznością podjęcia działań przez uprawniony organ (np. wniesienie odwołania od decyzji), podczas gdy podatnik nieposiadający takich organów pozbawiony byłby możliwości czynnego uczestniczenia w postępowaniu oraz ochrony swoich interesów.

Należy jednak rozróżnić sytuację gdy w strukturze spółki organy w ogóle nie funkcjonują od niemożności ustalenia miejsca zamieszkania lub pobytu osób wchodzących w skład organów lub ewentualnie gdy osoby te mają miejsce zamieszkania za granicą. W drugim przypadku nie ma potrzeby ustanawiania kuratora.

Dodam również, że w orzecznictwie wyrażono pogląd, że pomimo tego, że nie działa zarząd, ale działa organ w postaci rady nadzorczej, nie ma potrzeby ustanawiania kuratora dla doręczeń.

W tym świetle pojawia się wątpliwość, bowiem wspomniany kurator może odebrać korespondencję, od doręczenia, której często biegną istotne dla podatnika terminy, ale przepisy prawa nie upoważniają go do podejmowania czynności procesowych w imieniu strony nieposiadającej organów.

Sąd Najwyższy w swojej uchwale z dnia 5.12.2014 r., sygn. akt: III CZP 101/14 przyjął, że wspomniane przeze mnie wyżej przepisy Ordynacji podatkowej nie stanowią podstawy prawnej ustanawiania kuratora przez sąd, a tylko źródło obowiązku organu podatkowego złożenia do sądu wniosku o ustanowienie kuratora. Stąd kurator ustanowiony przez sąd jest kuratorem prawa materialnego, a nie procesowego.

Co to oznacza dla Ciebie? Oznacza to, że kompetencje tak wyznaczonego kuratora powinny ograniczyć się do powołania organów osoby prawnej, a w razie potrzeby do jej likwidacji. Jedynym jego uprawnieniem procesowym, jest przyznana w oddzielnym przepisie kompetencji do odbioru korespondencji. Taki kurator staje się więc kuratorem do doręczeń w postępowaniu podatkowym.

W dalszym ciągu nie rozwiało to jednak wątpliwości dotyczących skutków wiążących się z doręczeniem korespondencji kuratorowi, któremu przepisy nie przyznają uprawnień do dokonywania innych czynności procesowych. W orzecznictwie pojawiła się nawet wątpliwość, czy doręczenie dokonane do rąk kuratora jest skuteczne, skoro nie jest on uprawniony do zastępowania spółki w postępowaniu podatkowym. Z drugiej strony, niejednokrotnie spotkałam się z sytuacją, w której sąd ustanowionego przez siebie kuratora (materialnego) upoważniał do reprezentowania podatnika w postępowaniu podatkowym…

Reasumując, nie do końca jasna jest relacja pomiędzy ustanowieniem przez sąd kuratora dla podmiotu, w imieniu którego nie działają organy, który nie jest uprawniony do reprezentowania strony w postępowaniu podatkowym, a możliwością doręczenia kuratorowi korespondencji, z doręczeniem której dla strony wiążą się istotne konsekwencje procesowe.

Z przepisu Ordynacji podatkowej, wynika jednak, że w razie braku organów, doręczeń należy dokonywać kuratorowi. Konsekwencją takiego stanu rzeczy, byłoby wypełnienie jednej z przesłanek pociągnięcia do podatkowej odpowiedzialności za zobowiązania spółki zarządu.

{ 0 komentarze… dodaj teraz swój }

Dodaj komentarz

Poprzedni wpis:

Następny wpis: