Cash pooling i jego skutki podatkowe – część II

Anna Patoleta        20 września 2015        Komentarze (0)

W pierwszej części mojego wpisu nakreśliłam Ci na czym polega cash poooling. W tej części przedstawię Ci aspekty podatkowe cash poolingu w świetle podatku VAT, podatku dochodowego od osób prawnych oraz podatku od czynności cywilnoprawnych.

Cash pooling a podatek VAT 

Z punktu widzenia podatku VAT, uczestnicy cash poolingu nie świadczą sobie usług. Podmiotem świadczącym usługi jest pool leader, czyli najczęściej bank. To pool leader bowiem zajmuje się stosownymi rozliczeniami i transferem środków. Czyli, dla celów podatku VAT o usłudze mówimy pomiędzy pool leaderem i uczestnikami. Organy podatkowe przyjmują, że usługa cash poolingu jest usługą pośrednictwa finansowego, korzystającą na mocy polskiej ustawy o VAT ze zwolnienia z tego podatku.  

Jako, że coraz częściej grupy kapitałowe wykraczają poza nasz kraj, może zdarzyć się, że Twoja spółka będzie elementem cash poolingu funkcjonującego z udziałem podmiotu zagranicznego. W takim przypadku z punktu widzenia podatku VAT istotne będzie miejsce świadczenia usług pośrednictwa finansowego.

 Cash pooling a podatek od czynności cywilnoprawnych 

Często pojawiają się wątpliwości czy umowę cash poolingu należy kwalifikować jak pożyczkę, ewentualnie jako depozyt nieprawidłowy i czy w związku z tym podlega ona podatkowi od czynności cywilnoprawnych.

W przypadku pożyczki dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego pożyczkę określoną ilość pieniędzy albo rzeczy oznaczonych co do gatunku, a biorący pożyczkę zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy lub tę samą ilość rzeczy tego samego gatunku i tej samej jakości. Depozyt nieprawidłowy zawiera z kolei elementy pożyczki i przechowania. Podobnie jak w przypadku pożyczki, osoba biorąca pieniądze lub rzecz do depozytu nieprawidłowego, zobowiązana jest zwrócić te samą ilość pieniędzy albo tę samą ilość rzeczy tego samego gatunku i tej samej jakości.

Jak już Ci wspomniałam, istota cash poolingu w dużym uproszczeniu polega m.in. na gospodarowaniu wolnymi środkami uczestników cash poolingu w taki sposób aby kompensować niedobory jednych uczestników wolnymi środkami innych. Co prawda, umowa cash pooolingu posiada pewne elementy pożyczki, jednakże nie wyczerpuje jej znamion. Przede wszystkim, nie powstaje zobowiązanie do przeniesienia określonej ilości pieniędzy na określony podmiot. Tak naprawdę uczestnik cash poolingu nie wie czy jego środki w ogóle zostaną wykorzystane, a jeśli tak to w jakiej wysokości i wreszcie przez którego uczestnika. Pamiętaj prozę, że w przypadku cash poolingu, środki na rachunki o saldzie debetowym płyną z rachunku zbiorczego. Oznacza to, że tak druga strona transakcji jak i właściwie jej przedmiot, nie są skonkretyzowane.

Cash pooling na gruncie polskiego prawa jest umową nienazwaną i wśród organów podatkowych dominuje stanowisko zgodnie, z którym cash pooling nie jest ani pożyczką, ani depozytem nieprawidłowym, ani też inną czynnością cywilnoprawną podlegającą podatkowi od czynności cywilnoprawnych. Innymi słowy, zasadniczo cash pooling nie podlega PCC. 

W praktyce może się zdarzyć, że tworzone przez spółki umowy cash poolingu mogą być zbliżone do umowy pożyczki. Rodzi to niebezpieczeństwo zakwalifikowania takiej umowy przez organy podatkowe jako umowy pożyczki, co skutkuje określonymi konsekwencjami podatkowymi. Dodam, że pojawiają się interpretacje podatkowe, w których organy podatkowe stwierdzają, że cash pooling to pożyczka i w związku z tym podlega podatkowi od czynności cywilnoprawnych.

Cash pooling a podatek dochodowy od osób prawnych  

 

Zapewne zastanawiasz się, czy środki otrzymywane przez poszczególnych uczestników w ramach cash poolingu stanowią przychód podatkowy. Otóż, za przychód uważa się w szczególności otrzymane pieniądze. Jednocześnie, zgodnie z utrwalonym już poglądem, przychodem podatkowym są te wartości, które stanowią definitywne przysporzenie dla podatnika. Jeśli więc określone środki nie będą cechowały się definitywnym charakterem, a przeciwnie, będą miały charakter zwrotny, nie będą stanowiły przychodu w rozumieniu ustawy o CIT. Transfery środków w ramach umowy cash poolingu mają zwrotny charakter. Dopóki więc otrzymane środki nie będą miały definitywnego charakteru, nie powinny stanowić przychodu podatkowego, a w konsekwencji nie podlegają podatkowi CIT.

Jeśli chodzi o opodatkowanie odsetek, to w razie zastosowania zero balancing cash pooling dojdzie do rzeczywistego otrzymania odsetek przez określonych uczestników cash poolingu. U takich uczestników, w momencie otrzymania odsetek, dojdzie do rozpoznania przychodu podatkowego. W przypadku national cash pooling, mimo braku fizycznego transferu środków i wzajemnej kompensaty sald, taką kompensatę należy traktować jako rzeczywiste otrzymanie odsetek. Co za tym idzie, i w tym przypadku dojdzie do rozpoznania przychodu.

Odsetki zapłacone przez uczestników cash poolingu można traktować jako koszty uzyskania przychodu. Przy czym, do kosztów uzyskania przychodu nie zalicza się kwoty naliczonych, lecz zapłaconych odsetek. Uczestnicy będą mogli zaliczyć odsetki do kosztów uzyskania przychodu w razie ich faktycznej zapłaty. Powyższa zasada obowiązuje również w national cash pooling, bowiem kompensata odsetek oznacza ich faktyczną zapłatę.

Odsetki wypłacane na podstawie umowy cash poolingu nie podlegają ograniczeniom wynikającym z przepisów o tzw. cienkiej kapitalizacji. Potwierdzają to orzeczenia sądów administracyjnych, odróżniające cash pooling od umowy pożyczki (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 15 lipca 2014 r., III SA/Wa 241/14, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 11 lutego 2014 r., I SA/Wr 1945/13 oraz I SA/Wr 1946/13). Dodam tylko, że o cienkiej kapitalizacji mówimy w dwóch przypadkach, tj. jeżeli pożyczki są udzielane przez bezpośrednich udziałowców (udziałowca) lub przez spółki (spółkę) siostrzane.

Jeśli Twoja spółka uczestniczy w cash poolingu z podmiotami posiadającymi siedzibę poza granicami Polski, na pewno zainteresuje Cię, że podatnicy nieposiadający na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej siedziby lub zarządu, podlegają obowiązkowi podatkowemu od dochodów, które osiągają na terytorium RP. Dotyczy to również wypłacanych na rzecz takich podmiotów odsetek.

Zgodnie z ustawą o podatku dochodowym od osób prawnych, osoby prawne i jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz będące przedsiębiorcami osoby fizyczne, które dokonują wypłat należności m.in. z tytułu odsetek, są obowiązane jako płatnicy pobierać zryczałtowany podatek od tych wypłat. Jest to tzw.: podatek u źródła.

Stawka podatku u źródła od odsetek wynosi 20 %. W tym przypadku należy jednak uwzględniać postanowienia umów w sprawie unikania podwójnego opodatkowania zawartych przez RP z innymi państwami. Takie umowy mogą modyfikować stawkę podatku u źródła od wypłacanych odsetek. Aby jednak skorzystać z preferencyjnej stawki określonej w umowie o unikaniu podwójnego opodatkowania, powinny zostać spełnione określone przesłanki. O tym zagadnieniu, napiszę w odrębnym wpisie.

Zwróć proszę uwagę, że potencjalnym ryzykiem podatkowym może być brak zastrzeżenia w umowie cash poolingowej odsetek lub zastrzeżenie ich poniżej poziomu rynkowego. Organ podatkowy może oszacować przychód z tytułu nieodpłatnego lub częściowo odpłatnego świadczenia. Podobna sytuacja może zaistnieć gdy pool leader nie będzie otrzymywał żadnego wynagrodzenia za wykonywane przez siebie czynności.

Dodatkowo sygnalizuję, że tak jak na potrzeby PCC, tak i dla celów CIT, organy podatkowe mogą kwalifikować umowę cash poolingu jako umowę pożyczki, co jest niekorzystne głównie z punktu widzenia przepisów o tzw. cienkiej kapitalizacji. Niestety pojawiają się i takie niekorzystne dla podatników interpretacje podatkowe.

Przy okazji omawiania cash poolingu można, a nawet warto byłoby zwrócić Twoją uwagę jeszcze na kilka innych zagadnień. Żeby jednak nadmiernie nie przedłużać, zagadnienia te postaram się omówić w kolejnych wpisach.

 

{ 0 komentarze… dodaj teraz swój }

Dodaj komentarz

Poprzedni wpis:

Następny wpis: