Odpowiedzialność członków zarządu za zaległości podatkowe spółek kapitałowych

Anna Patoleta        25 października 2015        Komentarze (2)

Dawno nie pisałam, ale mam nadzieje, że teraz uda mi się nadrobić zaległości. Dziś chciałbym napisać Ci o odpowiedzialności podatkowej osób trzecich, a właściwie o odpowiedzialności członków zarządu za zaległości podatkowe spółek kapitałowych

Czy słyszałeś kiedyś o tym, aby inna osoba mogła zostać zobowiązana do zapłacenia zaległości podatkowych za podatnika? Jeśli jesteś członkiem zarządu spółki kapitałowej, to znajdujesz się na długiej liście osób trzecich, mogących ponosić odpowiedzialność za zaległości podatkowe podatników – w Twoim przypadku, za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością lub spółki akcyjnej.

Odpowiedzialność członka zarządu za zaległości podatkowe spółki kapitałowej jest subsydiarna, solidarna i do tego członek zarządu odpowiada całym swoim majątkiem.

Odpowiedzialność osób trzecich obejmuje zaległości podatkowe oraz zaległości wymienione w art. 52 Ordynacji podatkowej, które traktowane są na równi z zaległością podatkową, powstałe w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu. Za zaległość podatkową uważa się również niezapłaconą w terminie zaliczkę na podatek.

Ponadto, jeżeli przepisy szczegółowe o odpowiedzialności osób trzecich nie stanowią inaczej, osoby trzecie odpowiadają również za:

  1. podatki niepobrane oraz pobrane, a niewpłacone przez płatników lub inkasentów,
  2. odsetki za zwłokę od zaległości podatkowych,
  3. niezwrócone w terminie zaliczki naliczonego podatku od towarów i usług oraz za oprocentowanie tych zaliczek,
  4. Koszty postępowania egzekucyjnego.

Chcę jednak zwrócić Twoją uwagę, że odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu, oraz zaległości wymienione w art. 52 Ordynacji podatkowej powstałe w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu.

W celu ustalenia czasu pełnienia obowiązków członka zarządu, należy wziąć pod uwagę okres od chwili jego powołania do pełnienia funkcji do momentu jego odwołania, rezygnacji lub upływu kadencji. Nie ma znaczenia, czy i kiedy okoliczności związane z pełnieniem funkcji zostały zgłoszone i ujawnione w KRS.

Co więcej, utrata funkcji członka zarządu, nie powoduje ustania odpowiedzialności. Bowiem, powyższe zasady odnoszą się również do byłych członków zarządu.

Zastanawiasz się w takim razie, kiedy możesz ponosić odpowiedzialność za długi podatkowej zarządzanej przez Ciebie spółki. Może do tego dojść gdy egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna. Oznacza to, że może do tego dojść, gdy spółka ma zaległość podatkową, zostanie wszczęta egzekucja, jednakże organ nie będzie mógł zaspokoić się z majątku spółki.

Aby można mówić o bezskuteczności egzekucji, organ powinien zastosować środki egzekucyjne do całego majątku spółki, a nie tylko niektórych jego składników. Innymi słowy, chodzi o niemożność uzyskania zaspokojenia z całego majątku spółki, a nie tylko z pewnych jego składników.

Dla orzeczenia odpowiedzialności członka zarządu spółki, organ podatkowy jest obowiązany wykazać okoliczność pełnienia obowiązków członka zarządu oraz bezskuteczność egzekucji przeciwko spółce (pozytywne przesłanki).

Istnieją jednak okoliczności, w razie wykazania których, członek zarządu może uwolnić się od odpowiedzialności za długi podatkowe spółki (negatywne przesłanki).

Przesłanką uwalniającą od odpowiedzialności, jest m.in. zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub wszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) we właściwym czasie.

W razie zarządu wieloosobowego, dla uwolnienia się od odpowiedzialności, nie ma znaczenia, których z członków zarządu zgłosił taki wniosek.

„Właściwym czasem dla zgłoszenia wniosku dłużnika o ogłoszenie upadłości jest termin 2 tygodni od dnia, gdy nie wykonuje on swoich wymagalnych zobowiązań lub gdy jego zobowiązania przekroczą wartość jego majątku, czyli termin, który pozwoli na równomierne, choćby tylko częściowe, zaspokojenie wszystkich wierzycieli.” (wyrok WSA w Lublinie z 20.02.2008 r., I SA/Lu 794/07).

Członek zarządu może również uwolnić się od odpowiedzialności, gdy niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy.

Dla lepszego obrazu jakie okoliczności mogą uzasadniać uwolnienie się od odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki, poniżej przywołałam dwa przykładowe orzeczenia sądowe.

„Jeżeli w momencie, gdy członek zarządu spółki z o.o. przestał pełnić tę funkcję, istniały zaległości podatkowe spółki, lecz jej kondycja finansowa nie dawała podstaw do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości lub wszczęcia postępowania zapobiegającego upadłości (postępowania układowego), co uległo zmianie w czasie, kiedy nie pełnił on już tej funkcji i nie miał wpływu na podjęcie tych działań – spełniona jest przesłanka wykazania braku winy tego członka za niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości oraz niewszczęcie postępowania układowego we właściwym ku temu czasie.” (wyrok NSA z 4.11.2005 r., I FSK 266/05).

„Nie ma znaczenia dla zwolnienia z odpowiedzialności podatkowej strony, jako członka zarządu, brak wiedzy o stanie zobowiązań spółki. Członek zarządu spółki nie może się powoływać na nieznajomość stanu jej finansów, jako przyczynę niezgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości lub wszczęcia postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego). Członkowi zarządu powinien być znany na bieżąco stan finansów spółki, a co za tym idzie możliwość zaspokojenia długów.” (Wyrok WSA w Białymstoku z 1.04.2015 r., I SA/Bk 2014/15).

Wreszcie, w celu uwolnienia się od odpowiedzialności, członek zarządu może również wskazać mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. Przy czym chodzi o mienie, z którego egzekucja faktycznie jest możliwa.

Ciężar wykazania którejkolwiek okoliczności uwalniającej od odpowiedzialności spoczywa na członku zarządu.

W razie zaistnienia przesłanek pozytywnych i niewykazania przez członka zarządu zaistnienia którejkolwiek z przesłanek negatywnych, organ podatkowych orzeknie o odpowiedzialności osoby trzeciej – członka zarządu.

Zobowiązanie osoby trzeciej – członka zarządu nie powstaje z mocy prawa. W tym względzie, organ podatkowy wydaje odrębną decyzję o odpowiedzialności podatkowej członka zarządu. Dopiero z decyzji organu będzie wynikał fakt i zakres odpowiedzialności osoby trzeciej. Decyzja ta ma więc charakter konstytutywny.

W razie niedotrzymania wynikającego z decyzji terminu płatności, członek zarządu odpowiada również za naliczone po dniu wydania decyzji o jego odpowiedzialności podatkowej odsetki za zwłokę.

Pojawia się pytanie, przeciwko komu organ będzie prowadził postępowanie w przedmiocie odpowiedzialności za długi podatkowe spółki, gdy jest kilku członków zarządu?

„Organ podatkowy ma obowiązek prowadzenia postępowania w przedmiocie odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki kapitałowej w odniesieniu do wszystkich osób mogących ponosić taką odpowiedzialność.” (uchwała NSA z 9.3.2009 r., I FPS 4/08).

Oznacza to, że w przypadku wieloosobowego zarządu spółki nie można postępowaniem objąć tylko niektórych osób, z pominięciem innych.

Jak widzisz, przy zaistnieniu określonych okoliczności, osoba trzecia – członek zarządu może ponosić odpowiedzialność za długi podatkowe zarządzane przez siebie spółki. Co gorsze, zakres odpowiedzialności członka zarządu może przekraczać zaległość podatkową spółki.

W następnym wpisie, przedstawię Ci kiedy dochodzi do przedawnienia prawa do wydania decyzji o odpowiedzialności podatkowej członka zarządu za zaległości podatkowe spółki, a kiedy do przedawnienia zobowiązania wynikającego z tej decyzji.

{ 2 komentarze… przeczytaj je poniżej albo dodaj swój }

kate Luty 25, 2016 o 19:04

Bardzo dobry wpis

Odpowiedz

Anna Patoleta Luty 25, 2016 o 20:37

Dziękuję bardzo 🙂 i zapraszam do lektury innych wpisów.

Odpowiedz

Dodaj komentarz

Poprzedni wpis:

Następny wpis: