Wielu podatników podatku VAT boryka się z pozbawieniem ich prawa do odliczenia podatku VAT naliczonego, z uwagi na fakt, że ich kontrahent wystawiający fakturę nie był zarejestrowanym podatnikiem VAT. Ze swojego doświadczenia wiem, jak istotny jest to problem dla przedsiębiorców, którzy zetknęli się z nieuczciwymi kontrahentami. Szczególnie, że jeszcze całkiem niedawno, podatnicy nie dysponowali takimi instrumentami ułatwiającymi sprawdzenie czy kontrahent jest zarejestrowany, jakie dostępne są dzisiaj.

Problemem tym zajął się Naczelny Sąd Administracyjny i w swoim wyroku z dnia 7 marca 2018 roku (sygn. akt I FSK 769/16) stwierdził, że sam brak rejestracji kontrahenta dla celów podatku VAT, nie może automatycznie pozbawić podatnika uprawnienia do odliczenia podatku VAT naliczonego, w przypadku gdy dostawy lub usługi zostały faktycznie wykonane. Jednakże od momentu, w którym podatnik uzyska informację, że kontrahent nie jest zarejestrowany dla celów podatku VAT, nie może już powoływać się na działanie w dobrej wierze. Oznacza to, że podatnik nie powinien już odliczać podatku VAT naliczonego od faktur otrzymanych po tym momencie. W takiej sytuacji trudno byłoby bowiem mówić o zachowaniu należytej staranności.

Powyższy wyrok wpisuje się w stanowisko prezentowane przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej. W tym względzie można m.in. przywołać wyrok wydany dnia 19 października 2017 roku, w sprawie SC Paper Consult SRL (sygn. C-101/16). W sprawie tej TSUE wskazał, że niedopuszczalna jest odmowa uprawnienia do odliczenia podatku VAT naliczonego z faktury wystawionej przez kontrahenta uznanego za nieaktywnego w rejestrze podatników VAT, gdy odmowa ta nie pozwala na przedłożenie dowodów wskazujących na brak popełnienia przestępstwa podatkowego lub brak utraty wpływów podatkowych. Jak podkreślił TSUE, prawo do odliczenia podatku VAT jest podstawowym element systemu VAT i nie może być ograniczane wyłącznie ze względu na niedopełnienie przez kontrahenta podatnika wymogu formalnego.

Mimo iż organy podatkowe nie powinny w sposób automatyczny negować prawa podatnika do odliczenia VAT, to jednak w razie odliczenia podatku VAT z faktury wystawionej przez niezarejestrowanego kontrahenta, istotne będzie ustalenie czy w danym przypadku podatnik dochował należytej staranności.  

Rewolucja w sporządzaniu i składaniu sprawozdań finansowych

Anna Copp        11 marca 2018        Komentarze (0)

Już w tym roku czekają nas duże zmiany dotyczące sporządzania i składania sprawozdań finansowych. Jako że wielkimi krokami zbliża się czas sporządzania sprawozdań finansowych, warto wiedzieć jak sprostać temu obowiązkowi w tym i w następnych latach.

Wprowadzanie zmian dotyczących sporządzania i składania sprawozdań finansowych można podzielić na dwa etapy.

Sprawozdania finansowe za rok 2017

Pierwszy etap – etap przejściowy przypada na okres od 15 marca do 30 września 2018 r., a więc dotyczy sprawozdań finansowych sporządzanych za rok 2017.

Od 15 marca 2018 r. nie będzie już możliwości składania do KRS sprawozdania finansowego w formie papierowej, tj. tak jak miało to miejsce dotychczas. Od tego dnia będzie obowiązywał wymóg przesyłania sprawozdania finansowego za pośrednictwem systemu teleinformatycznego. W okresie przejściowym będzie można jednak wysłać sprawozdanie finansowe w formie skanu. Skan musi być podpisany podpisem kwalifikowanym lub podpisem potwierdzonym profilem zaufanym ePUAP przez co najmniej jedną osobę uprawnioną do reprezentacji podmiotu.

Reasumując, sporządzanie i składanie sprawozdań finansowych za rok 2017 będzie wyglądało następująco:

  • sporządzenie sprawozdania finansowego w dotychczasowej papierowej formie;
  • podpisanie papierowego sprawozdania;
  • sporządzenie skanu papierowego sprawozdania;
  • podpisanie skanu sprawozdania kwalifikowanym podpisem lub zaufanym profilem ePUAP;
  • zgłoszenie tak podpisanego skanu do repozytorium dokumentów finansowych sądu rejestrowego za pomocą systemu teleinformatycznego.

Aby przedsiębiorcy mogli wysłać sprawozdanie finansowe na  zmienionych zasadach, Ministerstwo Sprawiedliwości uruchomi nowy system teleinformatyczny.

W okresie przejściowym podatnicy będą składać sprawozdania finansowe do urzędu skarbowego na dotychczasowych zasadach.

Sprawozdania finansowe za rok 2018

Od 1 października 2018 r. wejdą w życie kluczowe zmiany, zgodne z którymi sprawozdanie finansowe będzie mogło być sporządzane wyłącznie w formie elektronicznej – a mianowicie w formie jednolitego pliku kontrolnego. Strukturę JPK określi minister finansów. Takie elektroniczne sprawozdania finansowe będą podpisywane podpisem kwalifikowanym lub zaufanym profilem ePUAP.

Jak więc będzie wyglądało sporządzanie i składanie sprawozdań finansowych począwszy od tych za rok 2018?

  • sporządzenie sprawozdania w formie elektronicznej – JPK;
  • podpisanie sprawozdania finansowego kwalifikowanym podpisem lub zaufanym profilem ePUAP;
  • wysłanie elektronicznego sprawozdania finansowego do KRS w formie JPK.

Co istotne, po zmianach, dane zawarte w sprawozdaniach finansowych począwszy od tych za 2018 r., z sądowego repozytorium trafią do Centralnego Rejestru Danych Podatkowych. Oznacza to, że podmioty wpisane do KRS, nie będą już zobowiązane do wysyłania sprawozdań finansowych do urzędu skarbowego, zrobi to sąd. Jednakże podmioty, które mają obowiązek sporządzania sprawozdań finansowych, ale nie są wpisane do KRS, będą wysyłać sprawozdania drogą elektroniczną w formie JPK do szefa Krajowej Administracji Skarbowej.

Zmianie ulegną również zasady sporządzania sprawozdań z badania sprawozdań finansowych przez biegłych rewidentów. Biegli będą sporządzali swoje sprawozdania również w formie elektronicznej i będą podpisywać je kwalifikowanym podpisem. Nowe zasady będą dotyczyły tylko usług świadczonych dla podmiotów wpisanych do KRS.

Kolejną nowością będzie możliwość przymuszenia podmiotu do złożenia sprawozdania finansowego przez urząd skarbowy, a nie przez KRS (po zawiadomieniu sądu rejestrowego przez organ), jak to ma miejsce obecnie. Po zmianach urząd skarbowy będzie mógł zapytać podatnika o przyczyny braku złożenia sprawozdania finansowego lub wezwać podmiot do jego złożenia. W razie niezastosowania się do powyższego przez podatnika, organ będzie mógł ukarać podatnik karą porządkową wynoszącą 2.800 zł i to wielokrotnie.

Split payment – czyli zapłata faktury w dwóch częściach

Anna Copp        19 lutego 2018        Komentarze (0)

Split payment czyli mechanizm podzielonej płatności, polega na oddzielnej zapłacie kwoty netto i kwoty podatku VAT wynikających z otrzymanej faktury.

Przepisy regulujące mechanizm podzielonej płatności wejdą w życie z dniem 1 lipca 2018 r.

Ze split payment będą mogli skorzystać podatnicy, którzy otrzymali fakturę z wykazaną kwotą podatku. W takiej sytuacji przy dokonywaniu płatności kwoty należności wynikającej z tej faktury, płatność faktury nastąpi na dwa rachunki bankowe, tj.:

  • zapłata kwoty odpowiadającej całości albo części kwoty podatku wynikającej z otrzymanej faktury będzie dokonywana na rachunek VAT;
  • zapłata całości albo części kwoty odpowiadającej wartości sprzedaży netto wynikającej z otrzymanej faktury będzie dokonywana na rachunek bankowy albo będzie rozliczana w inny sposób.

Jeśli więc otrzyzdjęcie blogmamy od naszego kontrahenta fakturę opiewająca na kwotę 1.000 zł netto + 230 zł VAT, to kwotę 1.000 zł zapłacimy na „zwykły” rachunek kontrahenta, a kwotę podatku VAT 230 zł na rachunek VAT.

Zapłata w ramach mechanizmu podzielonej płatności może następować jedynie w złotych polskich.

Rachunek VAT ma być zakładany przez banki i SKOKi dla każdego podatnika VAT, a skorzystanie ze split payment nie powinno wpływać na zwiększenie opłat za przelewy. Na rachunek VAT nie będą mogły być wpłacane środki inne niż z tytułu podatku VAT, co oznacza że zasadniczo nie będziesz mógł wypłacać z tego rachunku środków na swoje inne potrzeby.

Jednakże za zgodą naczelnika urzędu skarbowego, środki zgromadzone na rachunku VAT mogą być przekazane na wskazany przez podatnika rachunek bankowy. Podatnik we wniosku do naczelnika powinien określić wysokość środków zgromadzonych na rachunku VAT, jaka ma zostać przekazana na inny rachunek. Zgoda określająca wysokość środków, jaka ma zostać przekazana, będzie udzielana w terminie 60 dni od dnia otrzymania wniosku. Następnie na podstawie informacji uzyskanej od naczelnika urzędu skarbowego, bank przekaże środki na wskazane przez podatnika konto.

Naczelnik urzędu skarbowego odmówi jednak wydania zgody na przekazanie środków zgromadzonych na rachunku VAT:

  1. w przypadku posiadania przez podatnika zaległości podatkowej w podatku – w wysokości odpowiadającej zaległości podatkowej w podatku wraz z odsetkami za zwłokę, istniejącej na dzień wydania decyzji;
  2. w przypadku gdy zachodzi uzasadniona obawa, że:
  • zobowiązanie podatkowe z tytułu podatku nie zostanie wykonane, w szczególności gdy podatnik trwale nie uiszcza wymagalnych zobowiązań z tytułu podatku lub dokonuje czynności polegających na zbywaniu majątku, które mogą utrudnić lub udaremnić egzekucję zobowiązań z tytułu podatku,

          lub

  • wystąpi zaległość podatkowa w podatku lub zostanie ustalone dodatkowe zobowiązanie podatkowe.

Mechanizm split payment będzie dobrowolny, a więc podatnicy nie będą mieli obowiązku płacić jednej faktury w dwóch częściach, tj. osobno kwoty netto i osobno podatku VAT, nadal będzie można zapłacić fakturę jednym przelew czy też w inny sposób, np. gotówką.

Jednakże przepisy przewidują zachęty dla podatników do stosowania mechanizmu podzielonej płatności:

  • Zmniejszenie kwoty zobowiązania podatkowego o kwotę wyliczoną według określonego wzoru, jeżeli zapłata zobowiązania podatkowego z tytułu podatku następuje w całości z rachunku VAT w terminie wcześniejszym niż termin zapłaty podatku.
  • Brak odpowiedzialności solidarnej – do wysokości kwoty odpowiadającej kwocie podatku wynikającej z otrzymanej faktury, zapłaconej z zastosowaniem mechanizmu podzielonej płatności. W takim przypadku nie będą miały zastosowania przepisy o odpowiedzialności solidarnej podatnika, na rzecz którego dokonano dostawy towarów, o których mowa w załączniku nr 13 (wyroby stalowe, paliwa, i inne)  wraz z podmiotem dokonującym tej dostawy za jego zaległości podatkowe w części podatku proporcjonalnie przypadającej na dostawę dokonaną na rzecz tego podatnika.
  • Brak stosowania sankcji dotyczącej dodatkowego zobowiązania podatkowego w wysokości 30% kwoty zaniżenia zobowiązania podatkowego albo kwoty zawyżenia zwrotu różnicy podatku, zwrotu podatku naliczonego lub różnicy podatku do obniżenia podatku należnego za następne okresy rozliczeniowe oraz w wysokości 20% kwoty zaniżenia zobowiązania podatkowego albo kwoty zawyżenia zwrotu różnicy podatku, zwrotu podatku naliczonego lub różnicy podatku do obniżenia podatku należnego za następne okresy rozliczeniowe.
  • Brak stosowania sankcji w postaci 100% dodatkowego zobowiązania podatkowego w części dotyczącej podatku naliczonego wynikającego z faktur wystawionych przez podmiot nieistniejący, stwierdzających czynności, które nie zostały dokonane – w części dotyczącej tych czynności, podających kwoty niezgodne z rzeczywistością – w części dotyczącej tych pozycji, dla których podane zostały kwoty niezgodne z rzeczywistością, potwierdzających czynności, do których mają zastosowanie przepisy  58 (czynności bezwzględnie nieważne) i art. 83(czynności pozorne) Kodeksu cywilnego – w części dotyczącej tych czynności.
  • Brak stosowania podwyższonej stawki odsetek za zwłokę w wysokości 150% ( 56b Ordynacji podatkowej) do zaległości w podatku powstałej za okres rozliczeniowy, za który podatnik w złożonej deklaracji podatkowej wykazał kwotę podatku naliczonego, której co najmniej 95% wynika z otrzymanych przez podatnika faktur, które zostały zapłacone z zastosowaniem mechanizmu podzielonej płatności.

Powyższe udogodnienia nie znajdą jednak zastosowania do podatnika, który wiedział, że faktura zapłacona z zastosowaniem mechanizmu podzielonej płatności:

  1. została wystawiona przez podmiot nieistniejący;
  2. stwierdza czynności, które nie zostały dokonane;
  3. podaje kwoty niezgodne z rzeczywistością;
  4. potwierdza czynności, do których mają zastosowanie przepisy  58 (bezwzględna nieważność) i art. 83 (pozorność) Kodeksu cywilnego.

Ponadto przywilej związany z odstąpieniem od stosowania 150% stawki odsetek za zwłokę nie znajdzie zastosowania do zaległości podatkowej w podatku przekraczającej dwukrotność kwoty podatku naliczonego wykazanej w złożonej deklaracji podatkowej.

Dotarły do mnie już Wasze wątpliwości, czy urząd skarbowy będzie miał dostęp do środków zgromadzonych na rachunku VAT i czy będzie mógł nimi samodzielnie dysponować. Mogę powiedzieć tyle, że przepisy nie przewidują dostępu urzędu skarbowego do rachunków VAT ani możliwości samodzielnego dysponowania środkami zgromadzonymi na tych rachunkach.

Co również istotne, w mojej ocenie korzystanie z mechanizmu podzielonej płatności będzie uznawane za jedną z  przesłanek zachowania przez podatnika należytej staranności w relacjach z kontrahentem.

Jestem ciekawa jak split payment będzie funkcjonował w praktyce, natomiast myślę że ze względu na korzyści jakie ze sobą niesie część podatników zdecyduje się na jego stosowanie.

Już od kilku miesięcy Ministerstwo Finansów pracuje nad przygotowaniem listy przesłanek należytej staranności. Spełnienie tych przesłanek przy zawieraniu transakcji, miałoby skutkować brakiem podstaw do kwestionowania prawa podatnika do odliczenia podatku VAT. Można będzie bowiem przyjąć, że podatnik nie wiedział i nie mógł wiedzieć o tym, że określona transakcja stanowi element łańcucha, w kZdjęcie blogtórym jeden z dostawców dopuścił się oszustwa podatkowego.

Jak wynika z relacji ministerstwa, prace nad przygotowaniem listy są już na ukończeniu, a lista powinna zostać opublikowana za kilka tygodni.

Lista ma mieć formę objaśnień podatkowych mających, jak twierdzi ministerstwo, moc ochronną dla podatników jeśli zastosują się do zawartych tam wytycznych.

Z doświadczenia wiem jak istotne jest wykazanie przez podatnika, że zachował należytą staranność w zakresie transakcji realizowanych ze swoimi kontrahentami. Często spotykam się z przypadkami, w których podatnikom niemającym nic wspólnego z nieprawidłowościami w zakresie VAT, organy podatkowe odmawiają prawa do odliczenia podatku naliczonego, właśnie z uwagi na rzekome niezachowanie przez nich należytej staranności przy weryfikacji kontrahentów. W takich sytuacjach trudno przekonać organy, że jednak podatnik podjął szereg działań w celu sprawdzenia swojego kontrahenta. Co gorsze, mimo wskazywania na liczne działania podatnika, organy i tak twierdzą, że to niewystarczające. Z drugiej jednak strony, organy nie wyjaśniają podatnikom jakie inne jeszcze działania powinni podjąć, aby nie było wątpliwości, że dochowali należytej staranności.

Mając na uwadze moje doświadczenia, z tym większą niecierpliwością czekam na opublikowanie listy, a z jeszcze większą na praktyczne stosowanie zawartych tam przesłanek przez podatników i ocenę ich stosowania przez organy.

Lista jest tworzona przy uwzględnieniu propozycji przedstawicieli biznesu. Przedstawiciele biznesu w drodze konsultacji przedstawili swoje propozycje przesłanek zachowania należytej staranności, które chcieliby aby zostały uwzględnione w liście.

Zaproponowano m.in. takie przesłanki, które już dziś funkcjonują w praktyce, tj.:

  • sprawdzenie czy kontrahent jest zarejestrowany w KRS lub czy ma wpis w CEIDG,
  • czy ma nadany numer REGON,
  • czy jest zarejestrowanym podatnikiem VAT,
  • uzyskanie zaświadczenia o niezaleganiu w podatkach i składkach ZUS przez kontrahenta,
  • czy zaproponowana przez kontrahenta cena jest rynkowa,
  • czy kontrahenta reprezentuje podmiot uprawniony do reprezentacji.

Przedstawiciele biznesu zaproponowali również aby weryfikować, czy płatności kontrahenta pochodzą z konta firmowego i czy sama transakcja dotyczy profilu działalności gospodarczej, a także czy przeprowadza je osoba, która ma do tego umocowanie, a także przekazanie przez kontrahenta UPO, czyli dowodu złożenia plików JPK_VAT.

Inne propozycje mogą budzić nieco kontrowersji, np. sprawdzanie numerów seryjnych kupowanych towarów, pozyskiwanie od kontrahenta kopii jego deklaracji VAT, a także oświadczeń o tym, że oferowane produkty nie mają związku z działalnością przestępczą.

Należy pamiętać, że  lista nie zawiera zamkniętego katalogu przesłanek. Istotne jest jednak, aby przesłanki nie były zbyt daleko idące i aby nie wymagano od podatników działań, które w rzeczywistości są bardzo trudne lub nawet niemożliwe do zrealizowania. W mojej ocenie przesłanki należytej staranności powinny być ocenie racjonalnie i przy uwzględnieniu charakterystyki obrotu gospodarczego. Nie powinno się bowiem wymagać od podatników aby stali się etatowymi detektywami śledzącymi swoich kontrahentów. Niestety dotychczasowa praktyka organów podatkowych wygląda tak, że od podatników oczekuje się często podejmowania działań, które w obrocie gospodarczym są bardzo trudne lub prawie niemożliwe do zrealizowania. Być może dodatkowym wsparciem dla podatników będą nowe mechanizmy pomagające w weryfikacji kontrahentów, o czym na pewno Wam napiszę w kolejnych wpisach.

Od 1 stycznia 2018 r. JPK_VAT również dla mikroprzedsiębiorców

Anna Copp        14 stycznia 2018        Komentarze (0)

Po chwilowej przerwie wracam wreszcie do pisania na blogu. Zmian w podatkach jest dość sporo, więc pomysłów na wpisy mi nie brakuje.

Dzisiejszy wpis będzie o obowiązku składania plików JPK_VAT, który to obowiązek od początku 2018 r. dotyczy już wszystkich podatników, bowiem obecnie obowiązkiem tym objęci zostali również mikroprzedsiębiorcy. Dla części podatników (małe i średnie przedsiębiorstwa oraz duże przedsiębiorstwa) JPK-VAT nie stanowi tajemnicy, ponieważ byli już wcześniej zobowiązani do ich składania. W ramach przypomnienia obowiązek ten istnieje:

  • od 1 lipca 2016 r. w przypadku dużych przedsiębiorstw
  • od 1 stycznia 2017 r. w przypadku małych i średnich przedsiębiorstw
  • od 1 stycznia 2018 r. w przypadku mikroprzedsiębiorstw

Od stycznia 2018 r. każdy czynny podatnik VAT, również ten prowadzący działalność gospodarczą w ramach jednoosobowej działalności gospodarczej, musi sporządzać i przekazywać informację JPK_VAT. Podatnicy będą wysyłać JPK_VAT do Ministerstwa Finansów, skąd dane będą przekazane właściwym urzędom skarbowym.

JPK_VAT to ewidencja zakupu i sprzedaży VAT. JPK_VAT jest  przesyłany tylko w wersji elektronicznej, a dane są pobierane bezpośrednio z systemów finansowo-księgowych podatnika.

Co istotne, JPK_VAT składa się do 25 dnia każdego miesiąca, niezależnie od tego czy podatnik składa deklaracje miesięcznie czy kwartalnie. Informację należy wysłać w jednym pliku.

Od podatników nie wymaga się, aby JPK_VAT było emitowane wprost z programu księgowego, w którym podatnik prowadzi swoje ewidencje. Co więcej na stronie internetowej Ministerstwa Finansów, udostępniono program, za pomocą którego można wysłać plik, a także dokonać konwersji plików z formatu CSV na XL.

Pamiętać należy, że plik JPK_VAT powinien być podpisany. Można go podpisać za pomocą bezpiecznego podpisu elektronicznego lub profilu zaufanego podatnika w ePUAP.

Plik JPK_VAT stanowi dokument księgowy. Nie powinien więc zawierać błędów. Ewentualne błędy można jednak skorygować. Nieskorygowanie błędów, czy np. złożenie JPK_VAT o terminie może skutkować określonymi konsekwencjami, w tym karą grzywny.

Mikroprzedsiębiorcy swój pierwszy JPK_VAT powinni złożyć do 25 lutego 2018 r. (a właściwie do 26 lutego, ponieważ 25 to niedziela).