Wnoszenie aportów do spółek kapitałowych stanie się nieopłacalne podatkowo?

Anna Patoleta        25 września 2016        Komentarze (0)

Po rozleniwiającej przerwie wakacyjnej najwyższy czas zabrać się do pracy 🙂

Dzisiejszy wpis będzie już mało wakacyjny. Będzie o planowanej niekorzystnej zmianie opodatkowania PIT i CIT w zakresie wnoszenia przez wspólników aportów do spółek.

Na początku września uchwalono nowelizację ustawy o PIT i CIT, która wymaga już tylko podpisu prezydenta i opublikowania w Dzienniku Ustaw. Zmiany w przepisach wejdą w życie 1 stycznia 2017 r.

Obecnie przychodem dla wspólnika wnoszącego do spółki aport jest wartość nominalna udziałów (akcji) w spółce objętych w zamian za wkład niepieniężny, w innej postaci niż przedsiębiorstwo lub jego zorganizowana część.

 W praktyce bardzo często spotykam się z wnoszeniem przez wspólników do spółek aportów o wartości przewyższającej wartość nominalną obejmowanych w zamian udziałów (akcji). Nadwyżka ponad wartość nominalną obejmowanych udziałów (akcji) jest wnoszona na kapitał zapasowy i do tej pory nie stanowiła przychodu wspólnika.

Od przyszłego roku sytuacja ta ulegnie diametralnej zmianie. Mianowicie, przychodem wspólnika wnoszącego do spółki aport nie będzie już wartość nominalna obejmowanych w zamian udziałów (akcji), ale wartość wkładu, która powinna zostać określona w umowie spółki lub statucie, a w razie ich braku w innym dokumencie o podobnym charakterze.  Jednakże, jeśli określona wartość będzie niższa niż wartość rynkowa tego wkładu albo w razie gdy wspólnicy nie określą jej w umowie, statucie lub tym innym dokumencie, przychodem będzie wartość rynkowa takiego wkładu określona na dzień przeniesienia własności przedmiotu wkładu niepieniężnego.

Podam przykład. Jeśli obecnie wspólnik spółki XYZ Sp. z o.o. wniesie do spółki aportem nieruchomość o wartości rynkowej 200.000,00 zł i obejmie w zamian 10 udziałów o wartości nominalnej 50.000,00 zł, to jego przychodem będzie kwota 50.000,00 zł. Po zmianie przepisów przychodem tego wspólnika będzie już kwota 200.000,00 zł. Jak widzisz jest znaczna różnica.

Z punktu widzenia nadchodzącej zmiany, warto abyś przypomniał sobie w jaki sposób określa się wartość rynkową. Wartość rynkową określa się na podstawie cen rynkowych stosowanych w obrocie rzeczami lub prawami tego samego rodzaju i gatunku, z uwzględnieniem w szczególności ich stanu i stopnia zużycia oraz czasu i miejsca odpłatnego zbycia. W celu wyeliminowania ryzyka podatkowego i zakwestionowania przez organy podatkowe wartości wkładu określonej w umowie, warto abyś legitymował się jego rzetelną wyceną. Pamiętaj również, że wartość księgowa wkładu to nie to samo co jego wartość rynkowa.

Ważną dla Ciebie informacją jest, że w dalszym nieopodatkowane będą przychody z objęcia udziałów (akcji) w spółce, jeśli w zamian za nie do spółki jest wnoszone przedsiębiorstwo lub jego zorganizowana część.

Jeśli myślisz o korzyściach podatkowych wynikających z wnoszenia aportów do spółek, to zostało już niewiele czasu na założenie nowej spółki lub podwyższenie kapitału zakładowego w już istniejącej i objęcie udziałów w zamian za wkład niepieniężny.

Klauzula nadużycia prawa w podatku VAT

Anna Patoleta        05 sierpnia 2016        Komentarze (0)

Jakiś czas temu pisałam o wprowadzonej do Ordynacji podatkowej klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania. Jak pamiętacie, klauzula ta ma na celu zapobiegać unikaniu opodatkowania przez podatników i wyznaczyć granice dopuszczalnej optymalizacji podatkowej. Nie ma ona jednak zastosowania do podatku VAT. Jeśli chodzi o podatek VAT, dnia 15 lipca 2016 r. weszły w życie odrębne przepisy regulujące nadużycie prawa na gruncie ustawy o podatku VAT.

Przez nadużycie prawa rozumie się dokonanie czynności, podlegających opodatkowaniu podatkiem VAT, w ramach transakcji, która pomimo spełnienia warunków formalnych ustanowionych w przepisach ustawy, miała zasadniczo na celu osiągnięcie korzyści podatkowych, których przyznanie byłoby sprzeczne z celem, któremu służą te przepisy.

Jaki będzie skutek dla podatnika w razie stwierdzenia, że wystąpiło nadużycie prawa? W takiej sytuacji, czynności będą wywoływały jedynie takie skutki podatkowe, jakie miałyby miejsce w przypadku odtworzenia sytuacji, która istniałaby w braku czynności stanowiących nadużycie prawa.

Klauzula nadużycia prawa może przysporzyć problemów podatnikom stosującym różne techniki optymalizacji podatkowej w podatku VAT, które co do zasady nie są nielegalne. Na przykład, w przypadku transakcji za przysłowiową złotówkę, organ podatkowy może zastosować klauzulę nadużycia prawa, wskazując że strony ustaliły niską kwotę transakcji tylko po to, aby dana czynność nie został opodatkowana jako nieodpłatna. Na tej zasadzie mogą być również podważane udzielone rabaty czy bonifikaty.

Co więcej, nie będzie możliwe wydanie interpretacji indywidualnej w zakresie elementów stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego, co do których istnieje uzasadnione przypuszczenie, że mogą stanowić nadużycie prawa. Oznacza to, że jeśli organ podatkowy stwierdzi sztuczność transakcji, mających na celu głównie osiągniecie korzyści podatkowych, podatnik nie będzie mógł na gruncie podatkowym uzyskać zabezpieczenia podejmowanych czynności.

Często odnoszę wrażenie, że tak przedsiębiorcy jak i księgowi prowadzący dla nich księgowość, nie do końca zdają sobie sprawę z zakresu odpowiedzialności tych drugich za niewłaściwe wykonanie obowiązków związanych z rachunkowością lub podatkami. Księgowy za ewentualne nieprawidłowości może ponosić odpowiedzialność karną na podstawie ustawy o rachunkowości, odpowiedzialność karną skarbową, cywilną lub pracowniczą.

Z uwagi na obszerność tematu, w dzisiejszym wpisie będzie kilka słów o tym, czy i za co księgowy może ponosić odpowiedzialność na gruncie ustawy o rachunkowości.

Kwestią niepodlegającą dyskusji jest to, że za wykonywanie w danej jednostce obowiązków w zakresie rachunkowości odpowiedzialny jest jej kierownik. W przypadku spółek kapitałowych kierownikiem jednostki jest jej zarząd. Jeśli zarząd jest kolegialny, a nie została wskazana osoba odpowiedzialna, odpowiedzialność ponoszą wszyscy członkowie tego organu.

Prowadzenie księgowości danej jednostki może zostać powierzone innej osobie. W praktyce, przeważnie to księgowi, a nie członkowie zarządu prowadzą księgi. Prowadzenie księgowości może zostać powierzone np. zatrudnionemu w danej jednostce księgowemu lub podmiotowi prowadzącemu działalność gospodarczą w zakresie usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych, czyli oględnie mówić zewnętrznemu biuru rachunkowemu.

W świetle ustawy o rachunkowości odpowiedzialność za wykonywanie obowiązków w zakresie rachunkowości może zostać nałożona na księgowego lub biuro rachunkowe, jeśli wyrażą na to zgodę, a przyjęcie przez nich odpowiedzialności zostanie stwierdzone w formie pisemnej.

Często spotykam się z przekonaniem członków zarządu spółek, że skoro księgowy zatrudniony w spółce lub jeszcze lepiej – zewnętrzne profesjonalne biuro rachunkowe, przyjęło odpowiedzialność za wykonywanie obowiązków w zakresie rachunkowości, to zarząd automatycznie zostaje zwolniony od odpowiedzialności z tego tytułu. Nic bardziej mylnego.

Kierownik jednostki ponosi odpowiedzialność za wykonywanie obowiązków w zakresie rachunkowości także wtedy, gdy określone obowiązki w zakresie rachunkowości – z wyłączeniem odpowiedzialności za przeprowadzenie inwentaryzacji w formie spisu z natury – zostaną powierzone księgowemu lub biuru rachunkowemu. Zmienia się tylko podstawa odpowiedzialności –  w takim przypadku kierownik ponosi odpowiedzialność z tytułu nadzoru nad księgowym.

Wróćmy jednak do odpowiedzialności księgowego. Na gruncie ustawy o rachunkowości księgowy może ponosić odpowiedzialność karną za:

  • Nieprowadzenia ksiąg rachunkowych, prowadzenia ich wbrew przepisom ustawy lub podawania w tych księgach nierzetelnych danych;
  • Niesporządzenia sprawozdania finansowego, sporządzenia go niezgodnie z przepisami ustawy lub zawarcie w sprawozdaniu nierzetelnych danych.

Przestępstwa te podlegają karze grzywny lub karze pozbawienia wolności do lat 2, albo obu tym karom łącznie.

Karę grzywny wymierza się w stawkach dziennych. Najniższa liczba stawek wynosi 10, zaś najwyższa 540. Stawka dzienna nie może być niższa od 10 złotych, ani też przekraczać 2000 złotych. W konsekwencji najniższa grzywna może wynosić 100 zł, a najwyższa teoretycznie 1.080.000 zł.

Z moich obserwacji wynika, że kwestią budzącą sporo kontrowersji wśród przedsiębiorców i księgowych, jest zmiana księgowego w ciągu roku obrotowego i powierzenie prowadzenia ksiąg rachunkowych jednostki innej osobie. W takiej sytuacji zainteresowani powinni ustalić zakres odpowiedzialności nowego księgowego, tj. czy będzie on ponosił odpowiedzialność za księgi od daty podjęcia obowiązków, czy też również za okres wykonywania obowiązków przez poprzedniego księgowego. 

Jest to istotne z tego względu, że sprawozdanie finansowe jednostki podpisuje osoba, której powierzono prowadzenie ksiąg rachunkowych – czyli księgowy i kierownik jednostki. Podpisanie przez te osoby sprawozdania finansowego jednostki, jest właściwie równoznaczne ze stwierdzeniem ponoszenia przez nie odpowiedzialności za dane zawarte w sprawozdaniu.  

Dlatego księgowy, któremu w trakcie roku obrotowego powierzono kontynuowanie prowadzenia ksiąg rachunkowych, może:

  • Podpisać sprawozdanie finansowe, dołączając jednocześnie odpowiednie zastrzeżenie, dotyczące braku odpowiedzialności za część danych ujętych w księgach przez poprzedniego księgowego;
  • Odmówić podpisania sprawozdania finansowego, składając pisemne uzasadnienie do tego sprawozdania.

Zdarzają się również przypadki, w których księgowy jest jednocześnie kierownikiem jednostki. W takiej sytuacji księgowy będący jednocześnie członkiem zarządu, ponosi odpowiedzialność za prowadzenie rachunkowości tak jak kierownik jednostki.

Nadszedł wreszcie wyczekiwany przez większość z nas okres letni. Dla niektórych jest to jednak okres wzmożonej aktywności, aby przed sezonem urlopowym zamknąć wszystkie ważne sprawy. Okres ten, to również ostatnia chwila na złożenie w KRS i w urzędzie skarbowym rocznego sprawozdania finansowego.

Na kierowniku jednostki, którym w spółkach kapitałowych jest zarząd, spoczywa obowiązek złożenia we właściwym rejestrze sądowym rocznego sprawozdanie finansowe, opinii biegłego rewidenta, jeżeli sprawozdanie podlegało badaniu, odpisu uchwały bądź postanowienia organu zatwierdzającego o zatwierdzeniu rocznego sprawozdania finansowego i podziale zysku lub pokryciu straty w ciągu 15 dni od dnia zatwierdzenia rocznego sprawozdania finansowego. W przypadku spółek kapitałowych, spółek komandytowo-akcyjnych, towarzystw ubezpieczeń wzajemnych, towarzystw reasekuracji wzajemnej, spółdzielni, przedsiębiorstw państwowych, a także tych spółek jawnych i komandytowych, których wszystkimi wspólnikami ponoszącymi nieograniczoną odpowiedzialność są spółki kapitałowe, spółki komandytowo-akcyjne lub spółki z innych państw o podobnej do tych spółek formie prawnej, oraz w przypadku specjalistycznych funduszy inwestycyjnych otwartych, funduszy inwestycyjnych zamkniętych oraz alternatywnych spółek inwestycyjnych, w tym terminie składa się również sprawozdanie z działalności jednostki.

Jako że roczne sprawozdanie finansowe powinno zostać zatwierdzone nie później niż 6 miesięcy od dnia bilansowego, czyli zasadniczo do końca czerwca (chyba że w danej jednostce rok obrotowy nie pokrywa się z rokiem kalendarzowym), to ostatnim dniem na złożenie w KRS sprawozdania finansowego oraz pozostałych dokumentów jest 15 lipca.

Warto pamiętać, że jeżeli sprawozdanie finansowe nie zostało zatwierdzone w terminie 6 miesięcy od dnia bilansowego, to należy je złożyć w rejestrze sądowym dwukrotnie, najpierw w ciągu 15 dni po tym terminie, a następnie 15 dni po jego zatwierdzeniu wraz z pozostałymi dokumentami.

Ponadto, podatnicy obowiązani do sporządzenia sprawozdania finansowego przekazują do urzędu skarbowego sprawozdanie wraz z opinią i raportem podmiotu uprawnionego do badania sprawozdań finansowych, w terminie 10 dni od daty zatwierdzenia rocznego sprawozdania finansowego, a spółki – także odpis uchwały zgromadzenia zatwierdzającej sprawozdanie finansowe. Jeśli sprawozdanie finansowe zostanie zatwierdzone w ostatnim możliwym dniu, to ostatnim dniem na złożenie sprawozdania finansowego w urzędzie skarbowym jest 10 lipca.

Każdy z Was pewnie zdaje sobie sprawę z istnienia obowiązku składania w KRS oraz w urzędzie skarbowym sprawozdania finansowego oraz pozostałych dokumentów. Nie każdy jednak jest świadomy, jakie są konsekwencje niedopełnienia tego obowiązku.

Pierwszą grupę stanowią sankcję, które może zastosować KRS, wszczynając postępowanie przymuszające. Jeśli KRS stwierdzi, że dokumenty, których złożenie jest obowiązkowe, np. sprawozdanie finansowe, nie zostały złożone pomimo upływu terminu, sąd rejestrowy wzywa obowiązanych do ich złożenia, wyznaczając dodatkowy 7-dniowy termin, pod rygorem zastosowania grzywny. W przypadku niewykonania obowiązków w tym terminie, sąd rejestrowy nakłada grzywnę na obowiązanych. Sąd rejestrowy może ponawiać grzywnę.

Szczególnie dotkliwą sankcję jaką może zastosować sąd rejestrowy, jest wszczęcie z urzędu postępowanie o rozwiązanie podmiotu wpisanego do rejestru bez przeprowadzania postępowania likwidacyjnego, w przypadku gdy mimo wezwania sądu rejestrowego nie złożono rocznych sprawozdań finansowych za 2 kolejne lata obrotowe.

W przypadku ustalenia przez sąd rejestrowy, że podmiot nie posiada zbywalnego majątku i faktycznie nie prowadzi działalności, sąd rejestrowy orzeka o rozwiązaniu podmiotu bez przeprowadzania postępowania likwidacyjnego i zarządza jego wykreślenie z rejestru. W przypadku ustalenia, że podmiot posiada zbywalny majątek lub faktycznie prowadzi działalność, sąd rejestrowy umorzy to postępowanie, co nie zwalnia z groźby nałożenia grzywny.

Niezłożenie sprawozdania finansowego oraz sprawozdania z działalności w KRS, a także nie złożenie sprawozdania finansowego do ogłoszenia to przestępstwo, za które kierownikowi jednostki (w spółkach kapitałowych – członkom zarządu) grozi grzywna albo kara ograniczenia wolności, wymierzane na podstawie Kodeksu karnego.

Karę grzywny wymierza się w stawkach dziennych, przy czym najniższa liczba stawek wynosi 10, zaś najwyższa 540. Stawka dzienna nie może być niższa od 10 złotych, ani też przekraczać 2000 złotych. Oznacza to że najniższa grzywna może wynosić 100 zł, a najwyższa teoretycznie 1.080.000 zł. Jednakże w tym przypadku, tak wysokiej grzywny raczej nie należy się obawiać.

Kara ograniczenia wolności może trwać najkrócej miesiąc, najdłużej 2 lata. Kara ta może polegać na obowiązku wykonywania nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne lub na potrąceniu od 10% do 25% wynagrodzenia za pracę w stosunku miesięcznym na cel społeczny wskazany przez sąd. Obowiązek pracy i potrącenie orzeka się łącznie lub osobno.

Od 1 lipca 2015 r. sankcji podlega również niezłożenie sprawozdania finansowego w urzędzie skarbowym. Obecnie, nieprzekazanie w terminie urzędowi skarbowemu sprawozdania finansowego, opinii lub raportu, stanowi wykroczenie skarbowe zagrożone karą grzywny. Osobie odpowiedzialnej za niezłożenie sprawozdania finansowego może zostać wymierzona kara grzywny w  granicach od jednej dziesiątej do dwudziestokrotnej wysokości minimalnego wynagrodzenia. Grzywna może więc wynosić od 185 zł do 37.000 zł. Oznacza to, że spóźnialskim grozi dodatkowa sroga sankcja, tym razem ze strony organu podatkowego.

Mając na uwadze jak poważne konsekwencje grożą za naruszenie obowiązków sprawozdawczych, mam nadzieję że ci z czytelników, którzy jeszcze nie złożyli sprawozdania finansowego, zdążą przed upływem ustawowych terminów.

Rozszerzona konfiskata może uderzyć w uczciwych przedsiębiorców?

Anna Patoleta        19 czerwca 2016        Komentarze (0)

Ostatnio dość głośno jest na temat planowanych zmian w zakresie przepisów ustaw karnych, a w szczególności na temat rozszerzonego przepadku mienia, określanego również jako rozszerzona konfiskata. Co prawda, projekt ustawy zmieniającej m.in. Kodeks karny oraz Kodeks karny skarbowy znajduje się na etapie opiniowania, jednakże już teraz warto przyjrzeć się temu projektowi.

Twoje pięć minut poświęcone na zapoznanie się z projektowanymi zmianami, nie będzie czasem straconym. Ogólnie rzecz ujmując, przede wszystkim dlatego, że proponowane zmiany dotyczące pozbawiania sprawców przestępstw korzyści osiągniętych z popełnienia przestępstwa, są daleko idące. Na tyle daleko, że mogą zagrozić również osobom innym niż sami sprawcy przestępstw, nawet ich kontrahentom.

Dlaczego poruszam taki temat na moim blogu? Ponieważ jak wynika z uzasadnienia do ustawy zmieniającej, proponowane zmiany odnoszą się w znacznej mierze do przestępstw gospodarczych oraz skarbowych, takich jak oszustwa, pranie brudnych pieniędzy, wyłudzenia podatkowe, etc., a więc przestępstw popełnianych przeważnie przez przedsiębiorców lub menedżerów.

Nowe regulacje mają umożliwiać przepadek przedsiębiorstwa, które służyło lub było przeznaczone do popełnienia przestępstwa. Może się tak stać, jeśli sprawca zostanie skazany za przestępstwo, z którego osiągnął, chociażby pośrednio, korzyść majątkową znacznej wartości, a także w innych wypadkach przewidzianych w ustawie.

Przepadek przedsiębiorstwa może być orzeczony, chociażby przedsiębiorstwo nie stanowiło własności sprawcy. Wystarczy, że przedsiębiorca na skutek niezachowania należytej ostrożności wymaganej w danych okolicznościach, przewidywał albo mógł przewidzieć, że jego przedsiębiorstwo może służyć lub może być przeznaczone do popełniania przestępstwa. Takie przypadki mogą zdarzyć się np. przy okazji karuzeli podatkowej, kiedy niektórzy jej uczestnicy nie zdają sobie nawet sprawy z udziału w przestępczym procederze.

W konsekwencji, nowa regulacja zamiast uderzać tylko w przestępców, potencjalnie może zagrozić każdemu przedsiębiorcy.

Jednocześnie, już teraz rodzą się wątpliwości, w jaki sposób będzie oceniane zachowanie wymaganej ostrożności w przypadku gdy właścicielem przedsiębiorstwa lub osobą uprawnioną będzie np. spółka kapitałowa czy osobowa.

W świetle proponowanych zmian, regulacją budzącą najwięcej wątpliwości jest jednak rozszerzona konfiskata.

Dlaczego rozszerzony przepadek mienia budzi tyle kontrowersji? W skrócie – ponieważ obejmuje mienie nabyte aż do pięć lat przed popełnieniem przestępstwa oraz skutkuje przerzuceniem ciężaru wykazania legalności nabytego majątku na sprawcę lub inną zainteresowaną osobę, co de facto stanowi istotę tej instytucji.

Jeśli sprawca zostanie skazany za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe, z którego popełnienia osiągnął, chociażby pośrednio, korzyść majątkową, albo za przestępstwo, której górna granica jest nie niższa niż 5 lat w przypadku przestępstw z Kodeksu karnego i 3 lata w przypadku przestępstw z Kodeksu karnego skarbowego, albo popełnione w zorganizowanej grupie przestępczej albo związku mającym na celu popełnienie przestępstwa, jeżeli prowadziło ono lub mogło prowadzić, chociażby pośrednio, do osiągnięcia korzyści majątkowej, to mienie które sprawca objął we władanie lub do którego uzyskał jakikolwiek tytuł w ciągu 5 lat przed popełnieniem przestępstwa lub po jego popełnieniu, do chwili wydania chociażby nieprawomocnego wyroku, stanowi korzyść majątkową uzyskaną z popełnienia przestępstwa.

Korzyść taka, rzecz jasna podlega przepadkowi.

Aby mienie nie zostało uznane za korzyść majątkową osiągniętą z przestępstwa, na sprawcy lub innej zainteresowanej osobie spoczywa ciężar wykazania legalności pochodzenia majątku. W przeciwnym razie, na podstawie domniemania prawnego, majątek będzie podlegał przepadkowi. Ustawodawca, przenosi więc na sprawcę lub inną zainteresowaną osobę ciężar wykazania legalności zgromadzonego majątku.

W konsekwencji, może zdarzyć się i tak, że przepadkowi ulegnie uczciwe zgromadzony majątek i to nawet na kilka lat przed popełnieniem przestępstwa.

Jeśli mienie stanowiące korzyść uzyskaną z popełnienia przestępstwa zostanie przeniesione na inną osobę (fizyczną, prawną, jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej), uważa się, że rzeczy będące w samoistnym posiadaniu tej osoby, przysługujące jej prawa majątkowe oraz wszelkie pożytki z tego mienia należą do sprawcy i w konsekwencji będą podlegać przepadkowi. Wyjątkiem będą sytuacje, gdy na podstawie okoliczności towarzyszących nabyciu mienia, nie można było przypuszczać, że chociażby pośrednio, pochodziło ono z czynu zabronionego.

Wreszcie, proponowane regulacje wprowadzają przepadek bez wyroku karnego. Orzeczenie przepadku będzie możliwe mimo istnienia negatywnych przesłanek wydania wyroku skazującego, czyli mimo braku skazania sprawcy za przestępstwo. Przepadek bez wyroku skazującego zostanie orzeczony np. w przypadku niewykrycia sprawcy, jego śmierci, niepoczytalności w chwili popełnienia czynu czy przedawnienia karalności.

Nim poznamy ostateczny kształt proponowanych regulacji, aby zabezpieczyć się przed ponoszeniem surowych konsekwencji np. za swoich kontrahentów, którzy mogą okazać się oszustami, warto jeszcze bardziej wnikliwie ich sprawdzać.